enyxynematryx

ในจิตในฝัน ไม่แตะไม่ต้องสัมผัสเธอ

leave a comment »

ตั้งท่าจะเป็นงานอุปลักษณ์เสียดสีในมาดเดียวกับชาร์ลี คอฟแมน(Charlie Kaufman) ผู้เขียนบท Being John Malkovich(งาน ค.ศ.1999) และ Adaptation (งาน ค.ศ.2002) ผลงานหนังความยาวมาตรฐาน 2 เรื่องแรกของสไปค์ จ็อนซ์(Spike Jonze) คอฟแมนมักวางอัตตาเจ้าความคิดด้อยวาสนา(คนเชิดหุ่น คนเขียนบท มือแต่งบทละคร) ไว้เป็นศูนย์กลางของเรื่อง และคราวนี้ก็เป็นทีของธีโอดอร์ผู้เคยใฝ่ฝันจะเป็นนักเขียนแต่ต้องมาลงเอยกับการเขียนโดยใช้ชื่อคนอื่นบังหน้า แม้ลางสังหรณ์ตำรับคอฟแมนยังปกคลุมตัวงาน แต่ผู้กำกับจ็อนซ์ในฐานะรับหน้าเสื่อเขียนบทด้วยตนเองก็ปล่อยให้เรื่องราวลื่นไหลตามแรงเหวี่ยงสะสม ผิดวิสัยตัวเอกฝ่ายชาย(ซึ่งในหลายกรณีก็เป็นตัวแทนคอฟแมน ยกเว้น Adaptation ซึ่งว่าด้วยตัวคอฟแมนเอง)ในงานเขียนบทของคอฟแมนที่มักลงเอยด้วยการปลงและรับสภาพ บทสรุปของธีโอดอร์มาไกลจากของตัวละครในผลงานลงขันความคิดคอฟแมน-จ็อนซ์อันลือลั่น ชนิดที่ได้แต่ยืนมองตาปริบๆ อยู่ไกลลิบ แทบจะจากจุดตั้งต้นเลยทีเดียว

HER

มหานครมลังเมลือง การใช้ประโยชน์ปัญญาประดิษฐ์และสื่อสังคมอย่างพร่ำเพรื่อ โฉมหน้าของศตวรรษที่ 21 ตอนกลางถึงตอนปลายอันเป็นการตอบโจทย์อารมณ์แก้ลำอารยธรรมเดิมของคนร่วมสมัย พวกเขาย้อนไปชื่นชมสิ่งที่เคยเป็นที่ดูแคลนและกีดกัน ชิ้นงานที่มีเพียงหนึ่ง ไม่ผ่านการฟอกย้อม เป็นที่นิยม สื่อที่จับต้องไม่ได้ รสชาติชีวิตถ่ายโอนและหลอมจำลองขึ้นได้ หนังสือเป็นประดิษฐกรรมทางวัฒนธรรมเก๋าขลังเหมือนแผ่นเสียงเคยเป็น ผู้ชายไว้หนวดชวนจั๊กกะเดียมริมฝีปาก ผู้คนสวมกางเกงขนสัตว์ คอมพิวเตอร์มีกล่องไม้อย่างดีเป็นอาภรณ์

นอกจากการพาไปสำรวจสัพเพเหระของอนาคตเพื่อมองย้อนทบทวนคุณค่าสิ่งที่ก้าวผ่าน และคาดเดาวัฒนธรรมตะวันตกยุคหน้าแล้วแบบประชดส่งแล้ว จุดเด่นอีกประการของ Her อยู่ที่ความเรียบง่ายและการสื่อความหมาย กล้องมักจะจับภาพตัวละครจากระยะใกล้มากในกรอบตายตัวเป็นเวลานานๆ จงใจเก็บรายละเอียดกล้ามเนื้อและความเคลื่อนไหวบนใบหน้าราวกับจะฝากอนาคตทั้งมวลไว้ตรงนี้

หนังไล่เจาะเก็บความเป็นไปตามเนื้อผ้าของคนยามน้ำต้มผักก็ว่าหวาน เหม่อมองชีวิตผู้คน และใคร่ครวญตามไป ทำความเข้าใจไปเรื่อยเพียงเพื่อจะพบว่าพอคนเหล่านั้นกันมาในหัวพวกเขาก็มีแต่เรื่องของคุณ หนังเล่าถึงผู้ชายคนหนึ่งกับสมมติปัญญาเพศหญิง พวกเขาตกหลุมรักกัน แต่ความรักก็เลื่อนลอยแม้ว่าเธอจะเป็นผู้เป็นคนมากขึ้น รักนั้นเกิดขึ้นจริงและมีคุณค่าทางใจเต็มเปี่ยมที่ทั้งสองฝ่ายรู้แก่ตน รักแท้นั้นคืออะไร คงต้องใช้ความเป็นจริง และคุณค่า ที่หาได้ในสัมพันธภาพนอกรีตนอกรอย ไปทาบและหาจุดร่วมที่มักมองข้ามกันไป เป็นต้นว่า ความผูกพัน หรือ การยินยอมพร้อมใจ หากคำเหล่านี้ไม่ไปสร้างภาระแก่นัยแฝงของการแต่งงานและอำนาจ

her7

ปัญหาที่ซาแมนธา(ให้เสียงโดยสการ์เล็ต โยฮันสัน – Scarlett Johannson)กับธีโอดอร์(รับบทโดยวาคิน ฟินิกซ์ – Joaquin Phoenix)ต้องเผชิญไม่ได้อยู่ตรงที่พวกเขาไม่อาจดื่มด่ำในรสและขลุกอยู่ในภวังค์รัก หากแต่อยู่ตรงที่ความเปรื่องปราดในรูปอากาศธาตุอย่างซาแมนธาต้องประเมินท่าทีประมวลผลร้อยแปดตลบกว่าจะรักตอบธีโอดอร์ได้ครบถ้วนกระบวนความ เธอรักเขาพอๆ หรืออาจจะมากกว่าที่เขารักเธอเสียด้วยซ้ำ แต่ก็เป็นความรักถ่ายทอดออกมาได้ไม่ถึงหนึ่งในร้อยส่วนที่มี หนึ่งในหลายบทเดี่ยวรำพึงอันพิรี้พิไร เธอสาธยายว่าความรักของเธอเหมือนการต้องอดกลั้นลิ้มละเลียดหนังสือเล่มโปรดทีละแต่น้อยยิ่ง ทั้งเต็มไปด้วยการเว้นช่องไฟสุดลูกหูลูกตาขวางคั่นแต่ละถ้อยคำ เธอขลุกอยู่ในวิมานโดยไม่เฉลียวใจกับความจริงที่ว่า มีแต่เธอเห็นความกระท่อนกระแท่นเป็นเรื่องธรรมดา แต่ธีโอดอร์ยังเป็นมนุษย์ที่ยึดความคิดและความรู้สึกที่ลื่นไหล สืบเนืองเป็นสรณะ ไม่ใช่เรื่องคุณภาพหรือปริมาณ แต่เป็นเรื่องของความสมบูรณ์แบบ มีจุดหมาย การทุ่มกายถวายชีวิต
ในความละมุนละไมของการถ่ายทอดเรื่องราว Her กระมิดกระเมี้ยนอยู่ระหว่างการเป็นงานไซไฟและหนังศิลป์ กล้องเจียมตนไม่มีก้าวก่ายเนื้อผ้าเหตุการณ์ เฝ้าสังเกตพฤติกรรมและภาษากายของธีโอดอร์ไปเรื่อย กล้องสวมวิญญาณกามเทพเฝ้าดูความรักเบ่งบาน ถ้ามีหลายคนอยูในภาพ ธีโอดอร์จะเป็นคนเดียวในกรอบภาพที่อยู่ในระยะเล็งคมชัดสุด แต่มากกว่ามาก เขามักเป็นคนเดียวในกรอบภาพและรั้งตำแหน่งศูนย์กลางของภาพ ไม่ก็ระวางส่วนหน้า การใช้ฝีภาพขนาดยาวไม่ได้ชวนให้รู้สึกเยิ่นเย้อ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะจ็อนซ์ออกตัวไว้ตั้งแต่แรกว่านี่เป็นการเฝ้าสังเกตการณ์ชีวิตคนๆ หนึ่ง แต่ที่สำคัญยิ่งคือภาคแสดงอันสมบูรณ์แบบเหนือคำบรรยายของฟินิกซ์ สมจริง แต่ละอิริยาบถและท่วงทีล้วนถ่ายทอดความรู้สึกข้างในทั้งส่วนผิวเผินรวมๆ และซับซ้อนได้อย่างหมดเปลือก

แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า Her ปลอดจากขนบ(ตามมาตรฐานปัจจุบัน)ของหนังรักประโลมโลกย์ร่วมสมัย หนังใช้มองตาจบรรยายการนัดพบและควงกันเที่ยว ช่วงต้นของหนังเรียกน้ำย่อยด้วยภาพทวนความหลังอันย่นย่อฉับไวของพัฒนาการชีวิตแต่งงานระหว่างธีโอดอร์กับแคเธอรีน(รูนีย์ มารา – – Rooney Mara) ก่อนมาถึงจุดแยกกันอยู่แต่ยังไม่หย่า แคเธอรีนเป็นผู้หญิงตามตำรับเทอเร็นซ์ มาลิก ยุคหลัง แบบบาง ช่างยิ้ม มีมุมมองแปลกใหม่ แต่อดีตอันหอมหวาน อบอุ่น ก็พับฐานสนิท เมื่อแคเธอรีนในสภาพปัจจุบันโผล่มาตอนท้ายของหนังเพื่อมารับใบหย่า การปรากฏตัวของเธอช่วยอธิบายสาเหตุของความล้มเหลวในการครองคู่ให้เป็นที่กระจ่าง ทั้งสองคนปฏิบัติต่อกันขาดๆเกินๆ เสมอ แม้จะรู้อยู่แก่ใจ แต่ก็ผิดแผนอยู่ร่ำไปและไม่เคยจะเหลือบแลกันในยามที่อีกฝ่ายต้องการ (แคเธอรีนในมาดผอมแห้ง คมขำ มาจากตระกูลมีหน้ามีตา ชวนให้นึกถึงโซเฟีย คอปโพลาคนรักเก่าของตัวผู้กำกับ)

her5Her เป็นงานดรามาเข้มข้นจริงจัง แต่คนดูมักด่วนคิดไปว่าเป็นงานเสียดสี อย่างนายจ้างธีโอดอร์เป็นต้น เว็บไซต์จดหมายจับใจลายมือสวย คอยป้อนงานแต่งจดหมายสำนวนหยดย้อยแก่มือปืนรับจ้าง

หากการมีอยู่ของเว็บไซต์จดหมายจับใจลายมือสวย ไม่ใช่เพื่อล้อประชดการทำงานงานสุกเอาเผากิน แล้วเว็บนี้มีไว้เพื่ออะไร น่าขำที่เว็บนี้มีไว้ประเทืองความรู้สึก แบบเดียวกับใน Target งานค.ศ.2011 ของผู้กำกับอเล็กซานเดอร์ เซลโดวิช(Alexander Zeldovich)ที่ซ้ำรอยกันอยู่บางจุด Her ถือว่าการล้อเล่นคือแง่คิด เพราะความขบขันเฉียบพลันย่อมไม่ใช่ความไร้สาระเป็นแน่  ฉากที่ให้ความรู้สึกซับซ้อนในหนังล้วนยืมกระบวนท่าชงเรื่องตามหลักการเล่นตลก เป็นต้นว่าซาแมนธากับการแก้ปัญหาทางเพศแก่คู่รักที่เป็นมนุษย์ ธีโอดอร์ยอมรับกับเอมีเพื่อนสนิท(เอมี อดัมส์- Amy Adams)ว่าตนคบหาอยู่กับระบบปฏิบัติการ

แม้โดยหน้าหนัง ว่าด้วยชายผู้ตกหลุมรักระบบปฏิบัติการที่จัดมาเพื่อเขา อาจดูเป็นเรื่องตลกแนวหมกมุ่นกับตัวเอง และงมงายเทคโนโลยี และแม้จะออกตัวด้วยการโปรยลูกประชด แต่หลังจากนั้นจ็อนซ์ก็กลับลำ ก่อนจะทิ้งทวนความยอกย้อนสุดหยั่งถึงในฉากสุดท้าย คู่รักได้ชื่นเชยเสพสมเยี่ยงมีเนื้อหนังมังสาบริบูรณ์โดยไม่ต้องอาศัยการตัดสลับ ที่สุดแล้วแม้ขาหนึ่งของ Her จะปักหลักอยู่กับความรักหลังยุคมนุษย์นิยม แต่อีกขาก็ยังชื่นชมรักประสามนุษย์นิยม หาได้สาปส่งล้มล้าง ความซับซ้อนและลักษณะตามธรรมชาติการประโลมโลกย์ที่ขลุกขลักไปบ้างเป็นเพียงการสะกิดสะเกา

เก็บความจาก

Vishnevetsky, I. (2013). ‘Person to Person: Spike Jonze’s “Her”‘. http://mubi.com/notebook/posts/person-to-person-spike-jonzes-her  

Written by enyxynematryx

February 4, 2014 at 3:44 am

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: